فاصله قفسه های فروشگاهی

فاصله قفسه های فروشگاهی یکی از مهم ترین نکاتی است که هنگام طراحی سوپرمارکت، فروشگاه مواد غذایی، فروشگاه زنجیره ای، هایپرمارکت یا حتی یک مغازه کوچک باید به آن توجه شود. اگر فاصله بین قفسه ها بیش از حد کم باشد، حرکت مشتری دشوار می شود و فروشگاه شلوغ و نامنظم به نظر می رسد. در مقابل، اگر فاصله بیش از حد زیاد در نظر گرفته شود، بخشی از فضای قابل استفاده فروشگاه از دست می رود و ظرفیت نمایش کالا کاهش پیدا می کند.

انتخاب فاصله مناسب باید براساس عرض فروشگاه، نوع قفسه، حجم رفت و آمد، استفاده یا عدم استفاده از سبد خرید، نوع محصولات و حتی گروه مشتریان انجام شود. به همین دلیل نمی توان یک عدد ثابت را برای تمام فروشگاه ها بهترین فاصله دانست.

در طراحی حرفه ای، هدف ایجاد تعادل میان فضای حرکت مشتری و ظرفیت نمایش کالا است. مشتری باید بتواند بدون برخورد با قفسه ها یا سایر افراد در مسیر حرکت کند و همزمان بیشترین تعداد کالا در دسترس و مقابل دید او قرار داشته باشد.

فاصله قفسه های فروشگاهی استاندارد چقدر است؟

برای تعیین فاصله قفسه های فروشگاهی ابتدا باید مشخص شود فروشگاه چه نوع کاربری دارد. راهروی یک سوپرمارکت محلی کوچک با راهروی یک فروشگاه زنجیره ای که مشتریان با چرخ خرید حرکت می کنند یکسان نیست.

در فروشگاه های کوچک معمولا می توان فاصله بین دو ردیف قفسه را در حدود 90 تا 120 سانتی متر در نظر گرفت، به شرط آنکه حجم رفت و آمد زیاد نباشد و مشتریان بیشتر بدون چرخ خرید حرکت کنند. در فروشگاه هایی که رفت و آمد بیشتر است یا سبد و چرخ فروشگاهی استفاده می شود، فاصله 120 تا 150 سانتی متر یا بیشتر می تواند مناسب تر باشد.

در هایپرمارکت ها و فروشگاه هایی که احتمال عبور همزمان دو چرخ خرید از کنار یکدیگر وجود دارد، راهرو باید پهن تر طراحی شود. در این شرایط فاصله می تواند به 150 تا 180 سانتی متر یا حتی بیشتر برسد.

اعداد فوق را باید به عنوان محدوده طراحی اولیه در نظر گرفت. شرایط واقعی فروشگاه، ستون ها، یخچال ها، محل صندوق و مقررات ایمنی نیز باید در تصمیم نهایی بررسی شوند.

چرا فاصله قفسه های فروشگاهی اهمیت دارد؟

فاصله مناسب میان قفسه ها مستقیما روی تجربه مشتری تاثیر می گذارد. اگر مشتری برای عبور مجبور باشد دائما کنار برود یا با افراد دیگر برخورد کند، احتمال کاهش مدت حضور او در فروشگاه افزایش پیدا می کند.

مشتری در فروشگاهی که مسیر حرکت مناسبی دارد راحت تر توقف می کند، محصولات را بررسی می کند و برای انتخاب میان چند کالا زمان بیشتری اختصاص می دهد. همین موضوع می تواند به افزایش فروش کمک کند.

از طرف دیگر، راهروی بسیار بزرگ نیز همیشه مزیت محسوب نمی شود. اگر فضای زیادی میان قفسه ها خالی بماند، ظرفیت نمایش کالا کاهش پیدا می کند و ممکن است تعداد ردیف های قابل استفاده کمتر شود. بنابراین طراحی باید اقتصادی و متناسب با فضای موجود باشد.

جدول پیشنهادی فاصله قفسه های فروشگاهی

این اعداد تقریبی هستند و باید براساس نقشه واقعی فروشگاه اصلاح شوند. اگر عرض فروشگاه محدود باشد، استفاده از قفسه هایی با عمق کمتر می تواند امکان ایجاد راهروی مناسب را بدون کاهش بیش از حد ظرفیت فروش فراهم کند.

فاصله قفسه های فروشگاهی در مغازه کوچک

در مغازه های کوچک مدیریت فضا اهمیت بیشتری دارد. اشتباه رایج این است که صاحب فروشگاه تلاش می کند با افزایش تعداد قفسه ها ظرفیت کالا را بیشتر کند. نتیجه این تصمیم معمولا راهروهای باریک و محیطی شلوغ است.

در فروشگاه کوچک بهتر است ابتدا دیوارها به صورت کامل مورد استفاده قرار گیرند و سپس براساس عرض فضای باقی مانده درباره استفاده از قفسه وسط تصمیم گرفته شود. اگر عرض فروشگاه کم باشد، یک قفسه مرکزی باریک ممکن است بهتر از دو قفسه بزرگ باشد.

برای چنین فضاهایی انتخاب یک استند فروشگاهی با عمق و عرض متناسب اهمیت زیادی دارد. کاهش چند سانتی متری عمق قفسه در هر سمت می تواند فضای قابل توجهی به راهرو اضافه کند.

نکته مهم این است که ظرفیت فروشگاه فقط با تعداد قفسه تعیین نمی شود. طراحی طبقات، فاصله عمودی آنها و نوع چیدمان کالا نیز در مقدار محصول قابل نمایش تاثیر دارند.

فاصله قفسه دیواری تا قفسه وسط فروشگاه

یکی از متداول ترین حالت های طراحی فروشگاه، استفاده از قفسه دیواری در یک سمت و قفسه دو طرفه در مرکز است. فاصله میان این دو باید به اندازه ای باشد که مشتری بتواند مقابل قفسه توقف کند و شخص دیگری نیز امکان عبور داشته باشد.

اگر فاصله فقط برای عبور یک نفر طراحی شود، زمانی که مشتری برای بررسی محصول توقف می کند مسیر تقریبا مسدود خواهد شد. این مشکل به خصوص مقابل قفسه هایی که محصولات متنوع دارند بیشتر دیده می شود، زیرا مشتری زمان بیشتری برای انتخاب صرف می کند.

در طراحی راهرو باید فضای واقعی بدن مشتری، سبد دستی و احتمال باز کردن در یخچال یا برداشتن کالای حجیم نیز در نظر گرفته شود.

فاصله قفسه های فروشگاهی در سوپرمارکت

سوپرمارکت معمولا تنوع کالای زیادی دارد و مشتری در بخش های مختلف آن توقف می کند. بنابراین راهرو نباید فقط برای حرکت طراحی شود، بلکه فضای توقف و انتخاب محصول نیز اهمیت دارد.

در بخش تنقلات یا محصولات بسته بندی شده، مشتری ممکن است چند ثانیه مقابل قفسه توقف کند و برندها را مقایسه کند. اگر راهرو باریک باشد، همین توقف ساده باعث ایجاد ترافیک خواهد شد.

در قسمت نوشیدنی، شوینده یا محصولات حجیم نیز مشتری برای برداشتن کالا به فضای بیشتری نیاز دارد. در نتیجه بهتر است طراحی تمام راهروها یکسان نباشد و راهروهای پرتردد کمی بزرگ تر باشند.

تاثیر عمق قفسه بر فاصله راهرو

عمق قفسه یکی از عواملی است که مستقیما روی فاصله قفسه های فروشگاهی تاثیر دارد. هرچه قفسه عمیق تر باشد، فضای بیشتری از عرض فروشگاه اشغال می شود.

در فروشگاه های بزرگ این موضوع معمولا محدودیت کمتری ایجاد می کند، اما در مغازه کوچک ممکن است چند سانتی متر افزایش عمق قفسه باعث کاهش قابل توجه عرض راهرو شود.

بهتر است عمق قفسه براساس اندازه محصول انتخاب شود. استفاده از قفسه 50 سانتی متری برای محصولاتی که فقط 20 سانتی متر عمق دارند، استفاده بهینه از فضا محسوب نمی شود.

در چنین شرایطی استفاده از استند فلزی با ابعاد متناسب و امکان تنظیم طبقات می تواند به استفاده بهتر از فضای فروشگاه کمک کند.

عرض مسیر اصلی فروشگاه چقدر باشد؟

در بسیاری از فروشگاه ها یک یا چند مسیر اصلی وجود دارند که حجم بیشتری از رفت و آمد از آنها انجام می شود. این مسیرها بهتر است از راهروهای فرعی عریض تر باشند.

مسیر ورودی به صندوق، مسیر اتصال بخش های مختلف و مسیر دسترسی به کالاهای پرمراجعه معمولا جزو مسیرهای اصلی محسوب می شوند.

اگر راهروی اصلی با همان عرض راهروهای کم تردد طراحی شود، در ساعات شلوغ احتمال تجمع مشتری افزایش پیدا می کند. طراحی مسیر اصلی باید براساس بیشترین حجم تردد مورد انتظار انجام شود، نه فقط شرایط خلوت فروشگاه.

فاصله قفسه ها در بخش میوه و سبزیجات

بخش میوه و سبزی معمولا به فضای بیشتری نسبت به بسیاری از قفسه های بسته بندی شده نیاز دارد. مشتری برای انتخاب میوه ممکن است چند دقیقه مقابل استند بایستد و محصولات را بررسی کند.

همچنین استندهای میوه معمولا عمق بیشتری دارند و ممکن است محصولات از سمت بالا یا زاویه دار نمایش داده شوند. بنابراین فضای مقابل آنها باید متناسب با نحوه استفاده طراحی شود.

اگر فروشگاه دارای بخش میوه است، استفاده از استند میوه با طراحی مناسب می تواند هم نمایش محصول را بهتر کند و هم فضای اشغال شده را کنترل کند.

قرار دادن استند بزرگ میوه در یک راهروی باریک معمولا باعث ایجاد نقطه تراکم می شود. بهتر است این بخش در محلی قرار گیرد که مشتری بتواند بدون مسدود کردن مسیر اصلی محصول را انتخاب کند.

فاصله مناسب برای استند حبوبات

استندهای حبوبات نیز به دلیل نحوه انتخاب و برداشتن محصول باید فضای کافی در مقابل خود داشته باشند. اگر سیستم به صورت مخزن های فله ای باشد، مشتری برای استفاده از شیر خروجی یا ظرف نیاز به فضای مناسب دارد.

استفاده از استند حبوبات در مسیر بسیار باریک می تواند رفت و آمد را دشوار کند، به خصوص اگر چند مشتری همزمان مشغول انتخاب محصول باشند.

در این بخش بهتر است علاوه بر عرض راهرو، فضای باز شدن در مخزن یا دسترسی فروشنده برای شارژ محصول نیز بررسی شود.

فاصله قفسه های فروشگاهی برای حرکت چرخ خرید

اگر فروشگاه از چرخ خرید استفاده می کند، طراحی راهرو باید کاملا متفاوت از فروشگاهی باشد که مشتری فقط با سبد دستی حرکت می کند.

یک چرخ خرید علاوه بر عرض بیشتر، هنگام گردش نیز به شعاع حرکتی بیشتری نیاز دارد. در انتهای راهروها باید فضای کافی برای تغییر مسیر در نظر گرفته شود.

اگر قرار باشد دو چرخ از کنار یکدیگر عبور کنند، راهروی باریک باعث توقف یکی از مشتریان خواهد شد. این مسئله در فروشگاه پرتردد می تواند ترافیک زیادی ایجاد کند.

به همین دلیل پیش از انتخاب تعداد قفسه ها باید نوع تجهیزات مورد استفاده مشتری نیز مشخص شود.

فاصله قفسه ها تا صندوق فروشگاه

فضای اطراف صندوق یکی از مهم ترین نقاط در طراحی فروشگاه است. مشتریان ممکن است برای پرداخت در صف قرار بگیرند و در نتیجه این قسمت به فضای بیشتری نیاز دارد.

قرار دادن قفسه بزرگ دقیقا مقابل صندوق می تواند مسیر خروج را محدود کند. بهتر است فضای کافی برای ایستادن مشتری و عبور افراد دیگر وجود داشته باشد.

در کنار صندوق می توان از استندهای باریک برای محصولات خرید لحظه ای استفاده کرد، اما عمق آنها باید محدود باشد تا فضای صف اشغال نشود.

فاصله عمودی طبقات قفسه فروشگاهی

فاصله فقط به راهروی میان قفسه ها محدود نمی شود. فاصله عمودی طبقات نیز در استفاده مفید از فضای فروشگاه اهمیت دارد.

طبقات باید براساس ارتفاع واقعی محصولات تنظیم شوند. اگر یک محصول 20 سانتی متر ارتفاع دارد و فاصله میان دو طبقه 40 سانتی متر باشد، بخشی از فضای قفسه بدون استفاده باقی می ماند.

در مقابل، فاصله بسیار کم نیز باعث می شود برداشتن و شارژ محصول دشوار شود. بهتر است چند سانتی متر فضای آزاد در بالای محصول وجود داشته باشد.

قفسه هایی که امکان تنظیم ارتفاع طبقات را دارند برای فروشگاه هایی با تنوع بالا گزینه مناسب تری هستند، زیرا با تغییر محصولات می توان آرایش طبقات را نیز تغییر داد.

آیا فاصله تمام راهروهای فروشگاه باید یکسان باشد؟

خیر. یکی از اصول طراحی حرفه ای این است که عرض مسیر براساس کاربری همان قسمت مشخص شود. راهروی اصلی، بخش میوه، فضای صندوق و راهروی محصولات کم مراجعه لزوما نیاز به عرض یکسان ندارند.

در بعضی قسمت ها می توان راهرو را کمی باریک تر طراحی کرد و فضای ذخیره شده را به قسمت های پرتردد اختصاص داد.

این روش باعث می شود بدون افزایش متراژ، تجربه حرکت مشتری بهتر شود و در عین حال ظرفیت نمایش کالا نیز حفظ گردد.

اشتباهات رایج در تعیین فاصله قفسه های فروشگاهی

افزایش تعداد قفسه به قیمت کاهش راهرو

یکی از رایج ترین اشتباهات این است که برای افزایش ظرفیت کالا، یک ردیف قفسه اضافی وارد فروشگاه شود. اگر این کار باعث باریک شدن شدید راهروها شود، نتیجه ممکن است دقیقا برعکس انتظار باشد.

فروشگاه شلوغ می تواند باعث شود مشتری سریع تر خرید خود را تمام کند و بخش های کمتری را مشاهده کند.

استفاده از قفسه خیلی عمیق

عمق زیاد زمانی مفید است که محصولات نیز نیاز به فضای زیاد داشته باشند. برای کالاهای کوچک، قفسه عمیق فقط باعث اشغال راهرو و دشوار شدن دسترسی به محصولات انتهایی می شود.

توجه نکردن به ساعت های شلوغ

ممکن است راهرو در ساعت خلوت کاملا مناسب به نظر برسد، اما معیار طراحی باید شرایط پرتردد فروشگاه باشد. اگر در ساعات شلوغ مشتریان نتوانند از کنار یکدیگر عبور کنند، طراحی نیاز به اصلاح دارد.

خرید قفسه قبل از اندازه گیری فروشگاه

انتخاب تجهیزات بدون اندازه گیری دقیق یکی دیگر از مشکلات رایج است. قبل از خرید باید طول و عرض فروشگاه، ستون ها، محل درها، یخچال ها و صندوق ثبت شوند.

همکاری با یک تولید کننده استند می تواند امکان انتخاب ابعاد متناسب با فضای واقعی فروشگاه را فراهم کند و از خرید تجهیزات بیش از حد بزرگ یا کوچک جلوگیری شود.

چگونه بهترین فاصله قفسه های فروشگاهی را محاسبه کنیم؟

برای مشخص کردن بهترین فاصله ابتدا باید عرض خالص فضای فروشگاه اندازه گیری شود. سپس عمق قفسه های دیواری از دو سمت و عمق قفسه های مرکزی از عرض کل کم شود.

فضای باقی مانده باید میان راهروها تقسیم شود. اگر نتیجه باعث ایجاد راهروهای بسیار باریک شود، بهتر است تعداد ردیف های وسط کاهش پیدا کند یا از قفسه های کم عمق تر استفاده شود.

پس از طراحی اولیه بهتر است مسیر حرکت مشتری به صورت عملی شبیه سازی شود. محل توقف افراد مقابل قفسه، جهت باز شدن یخچال ها، صف صندوق و امکان چرخش سبد یا چرخ خرید باید بررسی شوند.

این مرحله ساده می تواند قبل از نصب نهایی بسیاری از مشکلات طراحی را مشخص کند.

جمع بندی نهایی

فاصله قفسه های فروشگاهی باید براساس متراژ، نوع فروشگاه، تعداد مشتری، ابعاد قفسه و روش خرید مشتری تعیین شود. در فروشگاه های کوچک معمولا فاصله حدود 90 تا 120 سانتی متر می تواند برای برخی راهروها قابل استفاده باشد، اما در فروشگاه های پرتردد یا دارای چرخ خرید به فضای بیشتری نیاز است.

مهم ترین نکته این است که برای افزایش تعداد قفسه ها، راحتی حرکت مشتری قربانی نشود. راهروی باریک می تواند فروشگاه را شلوغ نشان دهد و دسترسی به محصولات را کاهش دهد.

همزمان نباید فضای فروشگاه بدون دلیل با راهروهای بسیار بزرگ هدر رود. انتخاب عمق صحیح قفسه، استفاده از تجهیزات متناسب با نوع کالا و طراحی متفاوت برای مسیرهای اصلی و فرعی می تواند بهترین استفاده را از متراژ ایجاد کند.

در نهایت یک طراحی موفق زمانی شکل می گیرد که مشتری بتواند آزادانه حرکت کند، مقابل محصولات توقف داشته باشد و فروشنده نیز بتواند قفسه ها را به راحتی شارژ و مدیریت کند.

سوالات متداول درباره فاصله قفسه های فروشگاهی

1- حداقل فاصله بین دو قفسه فروشگاهی چقدر باشد؟

عدد ثابت و یکسانی برای تمام فروشگاه ها وجود ندارد، اما در فروشگاه های کوچک و کم تردد معمولا حدود 90 سانتی متر را می توان به عنوان محدوده اولیه بررسی کرد. اگر رفت و آمد زیاد است، مشتری از سبد یا چرخ استفاده می کند یا افراد زیادی مقابل قفسه توقف می کنند، فاصله باید بیشتر شود.

2- برای عبور چرخ خرید فاصله قفسه ها چقدر باشد؟

برای حرکت راحت چرخ خرید بهتر است راهرو از مسیرهای معمولی عریض تر باشد. در بسیاری از فروشگاه ها فاصله حدود 140 تا 180 سانتی متر یا بیشتر می تواند مناسب باشد. مقدار دقیق به عرض چرخ، حجم تردد و امکان عبور همزمان دو مشتری بستگی دارد.

3- برای مغازه کوچک قفسه زیاد بهتر است یا راهروی بزرگ تر؟

افزایش تعداد قفسه فقط زمانی مفید است که حرکت مشتری مختل نشود. در یک مغازه کوچک معمولا استفاده صحیح از قفسه دیواری و قفسه مرکزی کم عمق بهتر از پر کردن فضای فروشگاه با تعداد زیادی قفسه است. مشتری باید بتواند راحت حرکت کند، محصول را ببیند و مقابل قفسه توقف داشته باشد.